Strona główna > Numer 12/2015 > Przedmowa

Przedmowa

W dwunastym numerze Studiów i Materiałów Instytutu Transportu i Handlu Morskiego zamieszczono artykuły prezentujące wyniki badań pracowników Instytutu Transportu i Handlu Morskiego, Akademii Morskiej w Gdyni i Politechniki Gdańskiej, a także studentów specjalności prowadzonych przez Instytut, tj. Międzynarodowy Transport i Handel Morski oraz Biznes Elektroniczny. Publikacja została podzielona na trzy części poświęcone najważniejszym obszarom badawczym Instytutu, czyli zagadnieniom transportu i handlu morskiego, funkcjonowania współczesnych przedsiębiorstw i rynków oraz gospodarki elektronicznej.

Pierwsza część publikacji, poświęcona problematyce transportu i handlu morskiego, zawiera siedem artykułów. Pierwszy z nich dotyczy globalnych aliansów strategicznych w żegludze kontenerowej. Ciągłe zmiany otoczenia przedsiębiorstw żeglugi kontenerowej, zwłaszcza nasilająca się konkurencja, wymuszają zachowania rynkowe przewoźników polegające na podejmowaniu współpracy z konkurentami. Takie działania, umożliwiające osiągnięcie efektu synergii, służą ograniczeniu konkurencji oraz niepewności wynikającej z liberalizacji przepisów prawa dotyczącego żeglugi międzynarodowej. Skutki istnienia aliansów przewoźników kontenerowych odczuwają nie tylko konkurencyjni przewoźnicy, lecz także operatorzy terminali portowych, całe portowe ośrodki usługowe i operatorzy transportu intermodalnego. Obecnie na najważniejszych globalnych szlakach żeglugowych funkcjonują cztery wielkie alianse, które kształtują rynek przewozów kontenerów. Jednak historia współpracy armatorów jest dość długa, zatem można spodziewać się w przyszłości zmian po podażowej stronie rynku morskich przewozów kontenerowych.

Drugi artykuł w tej części Studiów dotyczy rynku przewozów promowych. Przedstawiono w nim strukturę tonażu promowego na rynku globalnym i rynkach cząstkowych. Wskazano cechy charakterystyczne jednostek eksploatowanych na głównych rynkach, koncentrując się przede wszystkim na rynkach europejskich. Zaprezentowano też wiodących operatorów, uwzględniając podstawowe parametry promów oraz omówiono tendencje do konsolidacji i modernizacji tonażu promowego na subrynkach europejskich.

Kolejny artykuł poświęcono problematyce koncentracji kapitału w wybranych portach morskich. Omówiono zagadnienia koncentracji poziomej oraz pionowej, pokazując rolę podmiotów sektora morskiego, które od wielu lat konsekwentnie realizują proces globalnej ekspansji. Tymi podmiotami są zarówno operatorzy portów, terminali morskich, jak i przedsiębiorstwa żeglugi kontenerowej.

Czwarty artykuł dotyczy innowacyjnych rozwiązań technologicznych w za- kresie obsługi kontenerów w portowych terminalach kontenerowych. Zapre- zentowano w nim szczególnie ciekawe rozwiązanie w zakresie kompleksowej automatyzacji terminali kontenerowych, jakim jest koncepcja RCMS (Robotic Container Management System), która obecnie jest rozwijana w ramach projektu współ nansowanego przez Komisję Europejską ze środków programu Horyzont 2020. Jest to rozwiązanie, w którym kontenery składowane są w specjalnie zaprojektowanych i obsługiwanych automatycznie budynkach. Ruch pojazdów i urządzeń dźwigowych w terminalu jest sterowany przez system komputerowy. Dotychczas tego typu rozwiązanie zastosowano w dwudziestu terminalach kontenerowych na świecie, a kolejne wdrożenia są realizowane. Obecnie prowa- dzone są badania efektywności zastosowanych rozwiązań, zarówno operacyjnej, środowiskowej, nansowej, jak i ekonomicznej.

W piątym artykule przybliżono istotę zwolnień wydawanych na podstawie prawidła A-4 Konwencji o kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami balastowymi i osadami (Konwencja BWM), której tekst przyjęto w 2004 r. Na bazie analizy przepisów Konwencji BWM pokazano proces ubiegania się o zwolnienia A-4 oraz obowiązki informacyjne, jakie ciążą w związku z tym na armatorach. Opisano też algorytm szacowania ryzyka, który stanowi podstawę udzielania zwolnień. Artykuł kończą rozważania na temat ograniczeń i dylematów towarzyszących ich wydawaniu.

Kolejny artykuł dotyczy proekologicznych zachowań portów morskich. Omó- wiono w nim problematykę różnicowania opłat portowych pobieranych od usługobiorców. Takie praktyki wpływają na decyzje uczestników rynku usług portowych o wyborze portu. W artykule pokazano dyferencjację opłat portowych stosowanych w praktyce przez wybrane porty morskie dla celów ochrony środowiska naturalnego. Analizie poddano takie programy, jak EcoAction Program for Shipping, Green Port Programme oraz Green Wave. Przeanalizowano również dostępne taryfy portowe pod kątem proekologicznego różnicowania opłat por- towych.

Siódmy artykuł tej części Studiów dotyczy historii polskiego rybołówstwa. Przedmiotem rozważań jest funkcjonowanie jednego z przedsiębiorstw połowowych, tj. Przedsiębiorstwa Połowów i Usług Rybackich w Helu, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystywanej do połowów oty kutrowej. W artykule zaprezentowano wpływ procesu modernizacyjnego posiadanej oty na realne wyniki połowowe tego przedsiębiorstwa w latach 1974−1992 na tle łącznych wyników połowowych wszystkich polskich przedsiębiorstw rybackich perujących wówczas na Bałtyku.

W części Studiów poświęconej funkcjonowaniu współczesnych przedsiębiorstw i rynków oraz miast i regionów zawarto trzy artykuły. Pierwszy z nich dotyczy niematerialnych zasobów współczesnych przedsiębiorstw, do których należą m.in. kompetencje menedżerów i pracowników. Przedstawiono w nim strukturę zasobów przedsiębiorstwa oraz rolę kompetencji menedżerów i pracowników w tworzeniu wartości rynkowej przedsiębiorstwa (szczegółowo omówiono istotę kompetencji, jej rodzaje i modele).

Kolejny artykuł dotyczy kreowania lokalnej polityki transportowej ze szcze- gólnym uwzględnieniem koncepcji zrównoważonej mobilności, która nawiązuje do idei zrównoważonego rozwoju. Racjonalizacja mobilności we współczesnych miastach wiąże się z kształtowaniem właściwych postaw komunikacyjnych mieszkańców, zapewniających zaspokojenie ich potrzeb transportowych w sposób ekologiczny i niedezorganizujący procesów gospodarczych w obszarze miejskim. W artykule zaprezentowano przykład rozwiązań zastosowanych w trans- porcie miejskim w Gdyni, tworzących nową jakość komunikacyjną poprzez: poprawę standardów i dostępności do transportu zbiorowego, ograniczenie ru- chu samochodowego oraz wprowadzanie udogodnień dla pieszych i rowerzystów.

Trzeci artykuł poświęcono oddziaływaniu turystyki na rozwój społeczno-gospodarczy regionów. Do badania wybrano trzy regiony nadmorskie południa Europy: hiszpańską Katalonię, włoską Toskanię i francuską Provence Côte d’Azur. Stanowią one obszary wysokiej recepcji turystycznej, a jednocześnie modne i popularne miejsca docelowych wyjazdów turystycznych. Badanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego przeprowadzono dla lat 2007−2013.

Dwa artykuły w tej edycji Studiów dotyczą gospodarki elektronicznej. W pierwszym z nich omówiono, nazywane przez autora kreatywnymi, narzę- dzia marketingowe wykorzystywane na portalach internetowych sektora turystycznego. Przykład stanowi internetowa agencja turystyczna Adriatic.hr, która oferuje wypoczynek wakacyjny w republice Chorwacji, m.in. proponując wynajem kwater, hoteli, apartamentów i jachtów. Artykuł koncentruje się na narzędziach marketingowych, które są nowatorskie zarówno ze względu na swoją naturę merytoryczną, jak i sposób ich postrzegania przez klienta. Instrumenty te oznaczają dla klientów potencjalne korzyści, możliwe do uzyskania w formie obniżek cen usług dopiero w kolejnym sezonie turystycznym (dodatkowo obwarowane szeregiem sformułowanych warunków). Artykuł zawiera również sugestie i wskazówki natury praktycznej.

Kolejny artykuł dotyczy funkcjonowania rynku energii elektrycznej w Polsce. Omówiono w nim specy kę polskiego rynku elektroenergetycznego, zachowania rynkowe nabywców energii, przysługujące im prawa, zwłaszcza te dające możliwość zmiany dostawcy energii, a także wprowadzane na rynku przez operatorów nowoczesne rozwiązania, którymi są inteligentne sieci typu smart grid. W artykule przedstawiono korzyści uzyskiwane zarówno przez nabywców indywidualnych, jak i cały krajowy system elektroenergetyczny, wynikające z zastosowania tych innowacyjnych inteligentnych sieci.