Strona główna >Archiwum Publikacji Numer 12/2015

Przedmowa

W dwunastym numerze Studiów i Materiałów Instytutu Transportu i Handlu Morskiego zamieszczono artykuły prezentujące wyniki badań pracowników Instytutu Transportu i Handlu Morskiego, Akademii Morskiej w Gdyni i Politechniki Gdańskiej, a także studentów specjalności prowadzonych przez Instytut, tj. Międzynarodowy Transport i Handel Morski oraz Biznes Elektroniczny. Publikacja została podzielona na trzy części poświęcone najważniejszym obszarom badawczym Instytutu, czyli zagadnieniom transportu i handlu morskiego, funkcjonowania współczesnych przedsiębiorstw i rynków oraz gospodarki elektronicznej.

Pierwsza część publikacji, poświęcona problematyce transportu i handlu morskiego, zawiera siedem artykułów. Pierwszy z nich dotyczy globalnych aliansów strategicznych w żegludze kontenerowej. Ciągłe zmiany otoczenia przedsiębiorstw żeglugi kontenerowej, zwłaszcza nasilająca się konkurencja, wymuszają zachowania rynkowe przewoźników polegające na podejmowaniu współpracy z konkurentami. Takie działania, umożliwiające osiągnięcie efektu synergii, służą ograniczeniu konkurencji oraz niepewności wynikającej z liberalizacji przepisów prawa dotyczącego żeglugi międzynarodowej. Skutki istnienia aliansów przewoźników kontenerowych odczuwają nie tylko konkurencyjni przewoźnicy, lecz także operatorzy terminali portowych, całe portowe ośrodki usługowe i operatorzy transportu intermodalnego. Obecnie na najważniejszych globalnych szlakach żeglugowych funkcjonują cztery wielkie alianse, które kształtują rynek przewozów kontenerów. Jednak historia współpracy armatorów jest dość długa, zatem można spodziewać się w przyszłości zmian po podażowej stronie rynku morskich przewozów kontenerowych. (więcej…)

Globalne alianse strategiczne w żegludze kontenerowej

Robert Marek
Akademia Morska w Gdyni

Permanentne i turbulentne zmiany zachodzące w otoczeniu przedsiębiorstw żeglugi kontenerowej przyczyniły się do powstania silnych aliansów o znaczeniu strategicznym. Jednak nie zawsze zawierane alianse miały charakter aliansów strategicznych. W wielu przypadkach były to porozumienia o znaczeniu operacyjnym, działające w obszarze handlu czy logistyki. Dopiero zmienne warunki działania przedsiębiorstw żeglugi kontenerowej oraz potrzeba wykorzystania efektów korzyści skali przyczyniły się do zawierania aliansów o znaczeniu strategicznym. Alianse strategiczne zawierane przez żeglugowych przewoźników kontenerowych umożliwiły tym podmiotom skuteczne konkurowanie w segmencie żeglugi kontenerowej.

Autor przeprowadza w artykule analizę rozwoju aliansów żeglugi kontenerowej i ich oddziaływania na przedsiębiorstwa żeglugi feederowej, morskich operatorów terminali kontenerowych i portów morskich. W wyniku przeprowadzonej analizy można pokusić się o stwierdzenie, że mamy do czynienia z coraz silniejszym procesem konsolidacji i centralizacji kapitału w różnych ogniwach łańcucha transportu kontenerów. Niewątpliwie, ten proces został zapoczątkowany przez przedsiębiorstwa żeglugi kontenerowej, a następnie stopniowo rozszerzył się na operatorów morskich terminali kontenerowych, operatorów logistycznych oraz operatorów transportu intermodalnego.

Słowa kluczowe: alianse strategiczne, żegluga kontenerowa

(więcej…)

Kierunki rozwoju tonażu na światowym rynku żeglugi promowej

Ilona Urbanyi-Popiołek
Akademia Morska w Gdyni

Żegluga promowa funkcjonuje w wielu regionach świata, jednak ze względu na funkcje, jakie pełni, oraz zarys linii brzegowej eksploatacja promów skupiona jest w ograniczonych rejonach. Promy eksploatowane są z reguły w basenie jednego morza, na obszarach o rozwiniętej linii brzegowej, między wyspami oraz wzdłuż wybrzeża. Celem artykułu jest analiza i ocena rozwoju światowej oty promowej. Przedstawiono w nim strukturę ilościową i wielkościową tonażu promowego na rynku globalnym oraz na rynkach częściowych. Wskazano cechy charakterystyczne jednostek eksploatowanych na głównych rynkach, koncentrując się przede wszystkim na rynkach europejskich. Ponadto przedstawiono wiodących operatorów, uwzględniając podstawowe parametry promów. Konkludując, obecnie można mówić o stabilizacji oty promowej oraz tendencji do konsolidacji i modernizacji tonażu promowego na subrynkach europejskich.

Słowa kluczowe: żegluga promowa

(więcej…)

Koncentracja i centralizacja kapitału w sektorze operatorów terminali morskich

Marek Robert
Akademia Morska w Gdyni

Początki procesu koncentracji i centralizacji w sektorze portowym sięgają ostatniej dekady XX w. Było to związane ze wzrostem nakładów inwestycyjnych, wynikających z wydatnego wzrostu procesów przeładunkowych w portach morskich, ich prywatyzacji oraz wzrostu liberalizacji dostępu, a także z wykorzystania urządzeń portowych, usług dodatkowych oraz dostępu do międzynarodowego transportu morskiego.

Świadectwem nowych form zachowań portów oraz operatorów terminali morskich jest coraz silniejsza współpraca między nimi, która postrzegana jest jako narzędzie umożliwiające wzrost konkurencyjności w gospodarce globalnej. W takiej sytuacji zarządy portów oraz operatorzy terminali morskich wchodzą w porozumienia o współpracy z innymi podmiotami, często konkurentami – stąd obserwowana jest olbrzymia dynamika wzrostu związków kooperacyjnych, które przyczyniają się do coraz wyższego poziomu koncentracji i centralizacji kapitału w analizowanych sektorach.

W niniejszym opracowaniu przedstawiono proces koncentracji i centralizacji kapitału wybranych portów i terminali morskich w układzie poziomym i pionowym. W przeprowadzonej analizie uwzględniono motywy zagranicznej ekspansji badanych portów i terminali morskich, jej rozkład geograficzny, a także wykorzystywane formy i strategie rozwoju zewnętrznego.

Słowa kluczowe: terminale morskie

(więcej…)

Innowacyjne rozwiązania dla automatyzacji terminali kontenerowych − koncepcja RCMS

Maciej Matczak
Akademia Morska w Gdyni

Sukcesywny wzrost wymagań związanych z terminalową obsługą kontenerów w portach morskich powoduje konieczność tworzenia nowych, bardziej efektywnych rozwiązań technologicznych. Odpowiedzią na takie wyzwania jest automatyzacja terminali, gdzie ruch pojazdów i urządzeń dźwigowych sterowany jest przez system komputerowy. Obecnie tego typu rozwiązanie działa na dwudziestu terminalach kontenerowych na świecie, a kolejne wdrożenia są realizowane. Innym ważnym wyzwaniem związanym z rozwojem portów morskich są ograniczone możliwości ich ekspansji przestrzennej, co powoduje konieczność tworzenia wydajnych systemów składowania i obsługi kontenerów. Koncepcją łączącą te dwa elementy jest system RCMS (ang. Robotic Container Management System), w którym pudła składowane są w specjalnie zaprojektowanym i obsługiwanym automatycznie budynku. Szereg elementów wykorzystanych w tej koncepcji zostało już zaprojektowanych i wdrożonych, jednak nie dokonano dotychczas całościowej oceny systemu RCMS. Dlatego też od maja 2015 r. realizowany jest projekt badawczo-rozwojowy w ramach europejskiego programu Horyzont 2020, mający na celu weryfikację systemu. Konsorcjum składające się z dziesięciu partnerów w okresie 21 miesięcy będzie prowadziło prace projektowe, symulacyjne i analityczne. W efekcie technologia RCMS porównana zostanie z dotychczas stosowanymi rozwiązaniami, zarówno pod względem operacyjnym, środowiskowym, nansowym, jak i ekonomicznym. Ocenie poddany zostanie również wpływ koncepcji na funkcjonowanie innych systemów logistycznych i transportowych portu morskiego. Jednym ze studiów przypadku badanym w projekcie jest Gdański Terminal Kontenerowy, dla którego zaprojektowane i przebadane zostaną trzy koncepcje technologiczne: RTG, A-RMG oraz RCMS.

Słowa kluczowe: automatyka w portach, innowacyjność portów morskich, technologie przeładunkowe  (więcej…)

Koncepcja wydawania zwolnień na podstawie prawidła A-4 Konwencji BMW − istota i krytyka rozwiązania

Magdalena Klopott
Akademia Morska w Gdyni

Celem artykułu jest przybliżenie istoty zwolnień wydawanych na podstawie prawidła A-4 Konwencji o kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami balastowymi i osadami (Konwencja BWM), której tekst przyjęto w 2004 r. Bazę do rozważań stanowi analiza przepisów Konwencji BWM. Na jej podstawie pokazano proces ubiegania się o zwolnienia A-4 oraz obowiązki informacyjne, jakie ciążą w związku z tym na armatorach. Ponadto opisano algorytm szacowania ryzyka, który stanowi podstawę udzielania zwolnień. Artykuł kończą rozważania na temat ograniczeń i dylematów towarzyszących ich wydawaniu.

Słowa kluczowe: ota handlowa, statkowe wody balastowe, środowisko morskie

(więcej…)

Programy motywacyjne oparte na proekologicznej dyferencjacji opłat portowych stosowane w praktyce wybranych portów morskich

Nikola Skawska
Uniwersytet Gdański

Uczestnicy sektora transportu morskiego coraz częściej podlegają wytycznym w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Obecnie zauważa się tendencję do indywidualnego kreowania priorytetów w zakresie minimalizowania kosztów zewnętrznych generowanych w wyniku działalności usługowej portu morskiego, jako obiektu infrastruktury, realizującego różne funkcje. Porty morskie, różnicując opłaty portowe pobierane od nabywców oferowanych usług, wpływają na decyzje uczestników rynku usług portowych. Niniejszy artykuł ma na celu zobrazowanie dyferencjacji opłat portowych stosowanych w praktyce wybranych portów morskich dla celów ochrony środowiska naturalnego. Analizie poddano takie programy, jak EcoAction Programme for Shipping, Green Port Programme oraz Green Wave. Przeanalizowano również dostępne taryfy portowe pod kątem proekologicznego różnicowania opłat portowych.

Słowa kluczowe: ochrona środowiska naturalnego, opłaty portowe, porty morskie, różnicowanie opłat portowych

(więcej…)

Wpływ modernizacji floty PPiPU „Koga” w Helu na realne wyniki połowowe przedsiębiorstwa w latach 1974−1992

Mateusz Kubicki
Uniwersytet Gdańsk

Celem artykułu jest prezentacja wpływu procesu modernizacyjnego Przedsiębiorstwa Połowów i Usług Rybackich „Koga” w Helu na realne wyniki połowowe przedsiębiorstwa w latach 1974-1992. W pierwszej części artykułu omówiono łączne wyniki połowowe wszystkich pięciu bałtyckich przedsiębiorstw połowowych. Widoczna tam tendencja do ograniczenia łącznej ilości pozyskanego na Morzu Bałtyckim w omawianym okresie surowca odzwierciedla się także w wynikach „Kogi”. W drugiej części artykułu zaprezentowano łączną wielkość oty helskiego przedsiębiorstwa na przestrzeni lat 1974−1992 wraz z udziałem poszczególnych jednostek w całości oty. W trzeciej części przedstawiono łączne wyniki połowowe uzyskane przez PPiUR „Koga” w omawianym okresie oraz wydajność połowów w tonach przypadającą na pojedynczego rybaka.

Słowa kluczowe: ota kutrowa, przedsiębiorstwo połowowe, rybołówstwo

(więcej…)

Kompetencje menedżerów i pracowników w strukturze zasobów przedsiębiorstwa

Janusz Dąbrowski 
Uniwersytet Gdańsk

Obecnie zmianie ulega sposób myślenia o zasobach przedsiębiorstwa i źródłach przewagi konkurencyjnej. Szczególną uwagę zwraca się na zasoby niematerialne, do których należą m.in. kompetencje menedżerów i pracowników. W artykule omówiono istotę kompetencji, jej rodzaje i modele. Przedstawiono strukturę zasobów przedsiębiorstwa oraz rolę kompetencji menedżerów i pracowników w tworzeniu wartości rynkowej przedsiębiorstwa.

Słowa kluczowe: kapitał intelektualny, kompetencje menedżerów, kompetencje pracowników, przewaga konkurencyjna, zasoby niematerialne  (więcej…)

Kształtowanie zrównoważonej mobilności na przykładzie miasta Gdynia

Karolina Gwarda 
Akademia Morska w Gdyni

W ostatnich latach obserwuje się trend wzrastającej liczby mieszkańców aglomeracji europejskich, co w konsekwencji powoduje obniżenie poziomu życia na tych obszarach. W efekcie miasta zmuszone są do dokonania zwrotu w stronę ekosystemu miejskiego i kierowania się ideą zrównoważonego rozwoju, aby w pełni zaspokoić potrzeby społeczne mieszkańców, nie zaburzając przy tym równowagi ekonomicznej i ekologicznej. Celem artykułu jest zaprezentowanie rozwiązań w transporcie miejskim na przykładzie Gdyni, jako miasta tworzącego nową jakość komunikacyjną poprzez: poprawę standardów i dostępności do transportu zbiorowego, ograniczenie ruchu samochodowego oraz wprowadzanie udogodnień dla pieszych i rowerzystów. W artykule zamieszczono również wyniki badań pilotażowych zachowań i preferencji komunikacyjnych mieszkańców Gdyni.

Słowa kluczowe: miejski ekosystem, mobilność mieszkańców, zrównoważony rozwój, transport miejski  (więcej…)