Strona główna >Archiwum Publikacji Numer 10/2013

Przedmowa

Dziesiąty numer Studiów i Materiałów Instytutu Transportu i Handlu Morskiego zawiera artykuły przygotowane przez pracowników Instytutu Transportu i Handlu Morskiego oraz Instytutu Handlu Zagranicznego Wydziału Ekonomicz-nego Uniwersytetu Gdańskiego, przez studentkę specjalności Międzynarodowy Transport i Handel Morski, przez pracowników Akademii Morskiej w Gdyni oraz Odeskiej Narodowej Akademii Morskiej. Tegoroczna publikacja została podzielona na dwie części poświęcone najważniejszym obszarom badawczym Instytutu, tj. zagadnieniom transportu i handlu morskiego oraz funkcjonowania współczesnych przedsiębiorstw i rynków.

Część pierwsza, poświęcona problematyce transportu i handlu morskiego, zawiera siedem artykułów. Pierwszy z nich dotyczy najnowszej koncepcji transeuropejskiej sieci transportowej. Realizacja tej koncepcji ma umożliwić stworzenie (z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju) do 2050 roku potężnej europejskiej sieci transportowej, łączącej Wschód z Zachodem, służącej wzrostowi gospodarczemu i podnoszeniu konkurencyjności Unii Europejskiej. Opisywana w artykule koncepcja jest odpowiedzią Wspólnoty na dotychczasowe mało efektywne działania podejmowane od lat 90. XX wieku w celu stworzenia europejskiego systemu transportowego. (więcej…)

NOWA KONCEPCJA TRANSEUROPEJSKIEJ SIECI TRANSPORTOWEJ

Hanna Klimek
Uniwersytet Gdański

Proces tworzenia jednolitego europejskiego systemu transportowego jest bardzo trudny i długotrwały. W przeszłości system ten był rozwijany na ogół zgodnie z potrzebami poszczególnych krajów. W efekcie występują braki połączeń na granicach oraz wzdłuż kluczowych korytarzy transportowych. Inicjatywy podejmowane od lat 90. w ramach polityki TEN-T nie doprowadziły jednak do stworzenia jednolitej sieci transportowej, choć polityka Wspólnoty w zakresie infrastruktury transportu przeszła swoistą ewolucję. Realizacja najnowszej koncepcji polityki UE w zakresie infrastruktury transportu ma umożliwić stworzenie do 2050 roku potężnej europejskiej sieci transportowej, łączącej Wschód z Zachodem, służącej wzrostowi gospodarczemu i podnoszeniu konkurencyjności Wspólnoty, jednakże z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju.

KONCEPCJA LOGISTYKI MORSKIEJ W KONTEKŚCIE KONTENERYZACJI

Robert Marek
Akademia Morska w Gdyni

W artykule podjęto próbę zdefiniowania logistyki morskiej, opierając się na podstawowych definicjach logistyki, jak również pokazując specyfikę transportu morskiego oraz jego miejsce i rolę w globalnym łańcuchu logistycznym.

Pomimo silnej integracji przedmiotowej i podmiotowej systemu logistycznego, wydaje się uzasadnione dokonanie do pewnego stopnia fragmentaryzacji systemu logistycznego i wyodrębnienie z niego logistyki morskiej. To właśnie rozwój logistyki morskiej, a w szczególności  konteneryzacja, w głównej mierze przyczyniła się do obniżenia kosztów transportu ładunków zjednostkowanych, a tym samym stworzyła możliwości rozwoju innym obszarom, jak transport: intermodalny, multimodalny, kombinowany, bimodalny oraz świadczenie usług na rzecz ładunków przewożonych w kontenerach LCL i FCL.

Specyfika transportu morskiego, a tym samym logistyka morska, jest bardzo złożona, gdyż obejmuje wiele segmentów żeglugi morskiej oraz towarzyszącej jej infrastruktury i suprastrukury lądowej, podmioty wspierające procesy logistyczne, takie jak: shipchendlerskie, crewingowe, zarządzania flotą, holownicze, cumownicze itp. Jednak ze względu na złożoność wszystkich uczestników sektora morskiego, skoncentrowano się tylko na segmencie żeglugi – kontenerowej, jako najbardziej rozwijającej się i najsilniej zintegrowanej z transportem lądowym i powietrznym.

ОСОБЕННОСТИ ПОЗИЦИОНИРОВАНИЯ РЕГИОНАЛЬНЫХ ПОДСИСТЕМ В ГЛОБАЛЬНОМ РЫНКЕ МОРСКОЙ ТОРГОВЛИ

Наталья Николаевна Примачева
Одесская Национальная Морская Академия

Рассматриваются основные условия и особенности формирования важнейших характеристик структурных подразделений глобального рынка морской торговли. Раскрываются особенности функционирования отдельных сегментов, предопределяющих дифференциацию позиционирования судоходных компаний. В системе глобальной морской транспортной индустрии принципиальное значение приобретают параметры текущего состояния грузопотоков и производственного потенциала флота и портов. Учитываются особенности трансформационных процессов в глобальной морской транспортной индустрии.

RYNEK OBSŁUGI KOLEJOWEJ ŁADUNKÓW RO-RO NA ZAPLECZU BAŁTYCKICH PORTÓW MORSKICH

Ernest Czermański
Uniwersytet Gdański

System transportowy Rregionu Morza Bałtyckiego wykazuje wysoki stopnień skomplikowania zarówno w zakresie organizacyjnym, jak i kierunkowym. Najczęściej kojarzy się on z bogatą ofertą armatorów morskich oferujących liczne połączenia między portami morskimi tego regionu. Obraz ten jednak należy uzupełnić lądowymi połączeniami transportowymi, które zarówno uzupełniają sieć połączeń morskich, jak i są względem ich alternatywne i oferują konkurencyjne okazje załadowcze.

Niniejszy artykuł podejmuje próbę określenia lądowych połączeń kolejowych względem połączeń morskich. Wskazane tu zostaną istniejące połączenia komplementarne oraz alternatywne, ich kierunki, natężenie ruchu oraz zmiany, jakie w ostatnich dwóch latach zaistniały na tym rynku. Ponadto rynek ten poddany został podstawowej analizie wielkości i struktury przewozów intermodalnych na zapleczu portów bałtyckich. W uzupełnieniu wskazano także najważniejsze procesy i zjawiska, które mają lub będą miały wpływ na dalszy rozwój rynku lądowych kolejowych przewozów intermodalnych w Regionie Morza Bałtyckiego.

Wszelkie dane poddane analizie w tym artykule pochodzą z oficjalnych statystyk Międzynarodowej Unii Towarzystw Transportu Kombinowanego UIRR oraz innych dostępnych danych z literatury przedmiotu.

KIERUNKI ROZWOJU TURYSTYKI MORSKIEJ NA MORZU BAŁTYCKIM

Ilona Urbanyi-Popiołek
Akademia Morska w Gdyni

Turystyka morska na Morzu Bałtyckim –  realizowana przez żeglugę promową i wycieczkową – wykazuje stały wzrost aktywności, przejawiający się corocznym przyrostem przewiezionych pasażerów – turystów. Oba segmenty charakteryzują się specyfiką – żegluga wycieczkowa ma charakter sezonowy i obsługuje głównie turystów pochodzących z innych rejonów, natomiast żegluga promowa funkcjonuje w rejonie Bałtyku całorocznie, a z jej usług korzystają przede wszystkim mieszkańcy Regionu Morza Bałtyckiego. Rozwój turystyki w regionie wynika zarówno z obiektywnych przesłanek determinujących wzrost ruchu turystycznego, jak i z działań organizacyjnych i promocyjnych operatorów wycieczkowych i promowych. Elementem turystyki morskiej w RMB jest polski rynek promowy i żeglugi wiecieczkowej, który wykazuje wzrost, co jest szczególnie widoczne w odniesieniu do żeglugi promowej.

POLSKIE TRANSATLANTYKI W ŻEGLUDZE PASAŻERSKIEJ

Maria Kunicka
Uniwersytet Gdański

W historii polskiej żeglugi pasażerskiej zapisało się dziewięć transatlantyków, które pływały po wodach świata od 1935 roku. Rozkwit tych statków datuje się do roku 1939 roku, kiedy to każda z jednostek przekształcona została w transportowiec wojsk i rozpoczęła służbę wojenną. Odegrały one niewielką rolę w historii świata, jednak dla Polaków miały duże znaczenie sentymentalne i historyczne.

WPŁYW SYSTEMU PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA MORSKIEGO NA ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ TRANSPORTU MORSKIEGO

Tomasz Nowosielski
Janusz Dąbrowski
Uniwersytet Gdański

Koncepcja zrównoważonego rozwoju transportu morskiego wiąże się z koniecznością zastosowania szeregu rozwiązań technicznych, organizacyjnych i finansowych w celu spełnienia wymagań prawa ochrony środowiska. Strategiczne znaczenie transportu morskiego powoduje, że efekty zmian w działalności przedsiębiorstw żeglugowych i portowych przeniesione zostaną na usługobiorców. Zrównoważony transport morski opiera się na międzynarodowym prawie morskim i rynkowych zasadach gospodarowania. Intensywny rozwój gospodarczy powoduje powstawanie kosztów zewnętrznych, które wynikają z eksploatacji lądowo-morskich łańcuchów transportowych. Najnowsze standardy ochrony środowiska stopniowo wprowadzają wymogi wliczania do działalności gospodarczej (transportowej) kosztów zewnętrznych.

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA TWORZY NOWĄ JAKOŚĆ KULTURY PRZEDSIĘBIORSTWA

Janusz Żurek
Uniwersytet Gdański

Światowy kryzys finansowy wymusił na podmiotach gospodarczych konieczność szybkiego reagowania i dostosowywania się do nowych uwarunkowań rynkowych, a więc dokonywania zmian stylu i sposobów działania na rynku. Nastawienie się na przetrwanie, i przyjęcie działań typowo zachowawczych w sytuacji trudnego i wysoce konkurencyjnego rynku, w żadnym wypadku nie może gwarantować sukcesu. Rynek wymaga aktywnych i przedsiębiorczych działań, w których dominować będą akcenty innowacyjne w odniesieniu do różnych obszarów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Obok więc nowoczesnych rozwiązań technologicznych przedsiębiorstwa winny doskonalić metody zarządzania  dostosowując do nich struktury organizacyjne, które są wsparciem dla efektywnego zagospodarowania będących w dyspozycji przedsiębiorstwa czynników produkcji. Coraz wyraźniej w sferze zainteresowań przedsiębiorstw pojawia się inwestowanie w wartości niematerialne i prawne. Zwraca się uwagę na konieczność wdrażania do bieżącej praktyki koncepcji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa. Ma ona z tą koncepcja swój bezpośredni związek i jest efektem coraz wyższej kultury przedsiębiorstwa. Przedsiębiorcy zaczynają doceniać znaczenie koncepcji społecznej odpowiedzialności i korzyści z niej wynikające dla obu stron. Współpracując ściśle z otoczeniem i rozumiejąc potrzeby szeroko rozumianego środowiska budują nie tylko swój wizerunek i reputację ale korzystnie wpływają na rozwój regionu, kraju. Tego rodzaju polityka prowadzona przez przedsiębiorstwa świadczy o jego dojrzałości i odpowiedzialności społecznej.

KONTROWERSJE WOKÓŁ KAJMANÓW JAKO ŚWIATOWEGO CENTRUM BANKOWOŚCI OFFSHOROWEJ

Eugeniusz Gostomski
Tomasz Michałowski
Uniwersyet Gdański

Bankowość offshorowa jest jedną z form internacjonalizacji działalności bankowej. Obejmuje ona transakcje realizowane przez banki mające siedzibę w tzw. rajach podatkowych. Jednym z klasycznych i największych na świecie centrów bankowości offshorowej są, stanowiące brytyjskie terytorium zamorskie, Kajmany. Są one rajem podatkowym w pełnym tego słowa znaczeniu. Nie występują tam podatek dochodowy, podatek VAT czy podatki majątkowe. Funkcjonujące tam licznie banki offshorowe to zazwyczaj oddziały i spółki zależne międzynarodowych instytucji finansowych prowadzących działalność na rynkach międzynarodowych. Wśród banków działających na wyspach wyróżnić można banki uniwersalne z pełną licencją bankową, oferujące pełną paletę produktów bankowych i finansowych, jak i banki specjalne (hipoteczne, inwestycyjne, kasy oszczędnościowo-budowlane, itp.). Głównym motywem otwarcia konta i lokowania przez nierezydentów środków w bankach kajmańskich jest unikanie płacenia podatku od zysków kapitałowych, jaki obowiązuje w kraju macierzystym.