Strona główna >Archiwum Publikacji Numer 5/2008

PRZEDMOWA

Kolejny, piąty numer Studiów i Materiałów Instytutu Transportu i Handlu Morskiego zawiera, wzorem wcześniejszych edycji, artykuły stanowiące rezultat badań prowadzonych przez pracowników trzech zakładów: Gospodarki Elektronicznej, Gospodarki Globalnej oraz Handlu Morskiego, wchodzących w skład wzmiankowanego Instytutu. Warto w tym miejscu podkreślić, że Studia i Materiały stanowią bezpośrednią kontynuację, w zmienionej jedynie koncepcji programowej, Zeszytów Naukowych Katedry Ekonomiki Transportu Morskiego, a później Zeszytów Naukowych Instytutu Ekonomiki Transportu Morskiego, ukazujących się nieprzerwanie jeszcze od czasów Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie, czyli od prawie pięćdziesięciu lat. Bieżący numer Studiów i Materiałów otwiera tekst wykładu inauguracyjnego wygłoszonego podczas uroczystego rozpoczęcia roku akademickiego 2008/2009 na Wydziale Ekonomicznym UG. Tematyka morska kontynuowana jest w pierwszej części „Studiów” w trzech kolejnych artykułach. W pierwszym przedstawiono strategię rozwoju polskich portów morskich, a w kolejnym scharakteryzowano region Morza Bałtyckiego i rynkową pozycję jego głównych centrów przeładunkowych. Kierunki rewitalizacji wybranych zdegradowanych obszarów portowych Gdańska i Gdyni to przedmiot rozważań zawartych w ostatnim tekście z tego cyklu tematycznego. (więcej…)


Polityka morska Unii Europejskiej – ważny krok w procesie europejskiej integracji (wykład inauguracyjny wygłoszony na Wydziale Ekonomicznym w dniu 2 października 2008 roku)

Jerzy Kujawa

Koncepcja Zintegrowanej Polityki Morskiej UE stanowi pewne novum w stosunku do innych polityk europejskich. Po pierwsze, opiera się ona na założeniu całościowego podejścia do spraw morskich przy jednoczesnym utrzymaniu polityk sektorowych (wobec żeglugi, rybołówstwa, portów, turystyki morskiej, itd.), tyle że ściślej niż dotąd zintegrowanych. Po drugie, nie jest to polityka wspólna jak inne polityki UE, ale zintegrowana również w tym sensie, że ma być ona prowadzona poprzez skoordynowane, ale w dużym stopniu suwerenne polityki morskie poszczególnych państw członkowskich. To jest nowe rozwiązanie, a zarazem trudne wyzwanie dla koordynatora polityki morskiej UE, czyli dla Komisji.

Zintegrowana Polityka Morska UE ma się przyczynić do realizacji celów strategii Lisińskiej poprzez poprawę międzynarodowej konkurencyjności gospodarki morskiej Wspólnoty oraz sprzyjać wzrostowi liczby miejsc atrakcyjnej pracy w tej gospodarce. Ma być zarazem wzorem właściwego rozwiązywania konfliktów rozwoju, jakie rodzi narastająca rywalizacja o ograniczone zasoby morza między poszczególnymi przedsiębiorstwami, sektorami gospodarki i wreszcie państwami. Poprzez zakładaną bliską współpracę z państwami spoza UE, zwłaszcza krajami sąsiedzkimi leżącymi nad tymi samymi morzami, a także z krajami rozwijającymi się, zintegrowana polityka morska UE ma się przyczynić do zaprowadzenia lepszego ładu w działalności morskiej w skali globalnej. (więcej…)


STRATEGIA ROZWOJU PORTÓW MORSKICH W POLSCE

Hanna Klimek

W dniu 14 listopada 2007 roku polski rząd przyjął dokument pt. Strategia rozwoju portów morskich do 2015 roku, który ma stanowić uzupełnienie Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015, a także podstawę do uruchomienia środków z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w ramach Działania 7.2. „Rozwój transportu morskiego” i Działania 7.4. „Rozwój transportu intermodalnego”. Strategia jest też zgodna z dokumentem „Założenia polityki rozwoju obszarów przybrzeżnych. W kierunku narodowej strategii zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi”. Jej realizacja umożliwi realizację „Programu działań w zakresie rozwoju przestrzennego. Wizje i strategie wokół Bałtyku” – VASAB 2010 PLUS, a także wpisuje się w program działań przygotowujących Polskę do mistrzostw Europy w piłce nożnej Euro 2012. Dotychczas nie istniała spójna polityka państwa w odniesieniu do portów jako całości. Poszczególne porty realizowały własne strategie. Omawiany dokument został przygotowany przez zespół złożony z przedstawicieli resortu, środowisk naukowych i podmiotów zarządzających portami, powołany przez nie istniejące już Ministerstwo Gospodarki Morskiej (MGM). (więcej…)


Region Morza Bałtyckiego i jego porty

Konrad Misztal

Region Morza Bałtyckiego należy do prężnie rozwijających się regionów Europy. Świadczą o tym osiągnięte wyniki gospodarcze krajów nadbałtyckich oraz otwartość ich gospodarek na innowacyjność i wiedzę. Rozwój gospodarczy państw nadbałtyckich ma bezpośredni wpływ na wielkość i strukturę intra-regionalnej i ekstra-regionalnej wymiany towarowej, w obsłudze której dużą rolę odgrywają porty morskie. Są to jednak porty morskie o wymiarze regionalnym, których znaczenie w światowej wymianie towarowej wyznacza położenie Morza Bałtyckiego. W obsłudze wymiany towarowej wykształciła się grupa portów morskich będących liderami w regionie w zakresie przeładunku określonych grup ładunkowych lub obsługi pasażerów. Ze względu na rozmach inwestycji porty rosyjskie w niedługim czasie mogą przejąć dominację w regionie w ogólnych przeładunkach portowych. Polskie porty morskie znajdują się w pierwszej 20 największych portów regionu. Zamierzenia inwestycyjne podejmowane w portach polskich nie wskazują, aby ich pozycja w regionie wzrosła. (więcej…)


Kierunki rewitalizacji zdegradowanych obszarów portowych Gdańska i Gdyni (na wybranych przykładach)

Stanisław Szwankowski

Zmiany technologiczne w transporcie morskim wymuszają przekształcenia jakościowe i ilościowe potencjału portowego, często niemożliwe do zaspokojenia w istniejących strukturach zagospodarowania przestrzennego. Występuje tendencja do porzucania struktur nie spełniających współczesnych wymagań lokalizacyjnych i przenoszenia aktywności gospodarczej portów morskich w nowe miejsca. Procesy takie obserwujemy także w portach polskich.

Artykuł przedstawia dwa najważniejsze przykłady rewitalizacji zdekapitalizowanych obszarów portowych w Gdańsku i w Gdyni. Cel tych przekształceń łączy aspekty ekonomiczne z wątkami społecznymi i środowiskowymi tak, aby podejmowane działania w obu portach morskich były zgodne z oczekiwaniami społeczności lokalnych. Takie podejście ułatwia znalezienie inwestorów, poprowadzenie procesu inwestycyjnego i w konsekwencji poprawę wizerunku portów w Gdańsku i Gdyni. (więcej…)


Perspektywy prywatyzacji w Polsce w latach 2008 – 2011

Krzysztof Dobrowolski

W artykule scharakteryzowano rządowy program prywatyzacji na lata 2008 – 2011. Oceniono jego założenia i możliwości realizacji. Przedstawiono i zaopatrzono komentarzami propozycje w zakresie wykorzystania różnych metod prywatyzacji, w procesach zmian własnościowych planowanych w odniesieniu do poszczególnych przedsiębiorstw. Omówiono także najważniejsze przedsięwzięcia prywatyzacyjne, które – zgodnie z omawianym programem – mają być realizowane w strategicznych sektorach gospodarki. (więcej…)


Działalności innowacyjna polskich przedsiębiorstw

Aneta Oniszczuk – Jastrząbek

Ciągle zmieniający się rynek stawia przed przedsiębiorstwami nowe wymagania w zakresie kreowania i dostarczania satysfakcji klientom. Niezwykle ważną zatem rolę odgrywa działalność innowacyjna i nowe technologie, w tym zwłaszcza technologie informacyjne i komunikacyjne, rewolucjonizujące sposoby wytwarzania i dostarczania tradycyjnych produktów.

Innowacje mogą stanowić podstawowe źródło budowania specyficznych i unikalnych umiejętności przedsiębiorstwa a ich skala zależy w dużej mierze od ilości środków przeznaczanych na działalność badawczo-rozwojową finansowaną zarówno przez państwo, jak i przez samo przedsiębiorstwo. Wśród czynników sprzyjających wzrostowi innowacji w przedsiębiorstwach, szczególną rolę powinno odgrywać państwo, wyznaczając kierunki długotrwałej polityki rozwoju. Należy zatem pamiętać, że innowacja to szereg działań ukierunkowanych na stabilny i długotrwały rozwój. Działalność innowacyjna przedsiębiorstw jest szczególnie wrażliwa na niekorzystne zmiany koniunktury gospodarczej, ponieważ mając trudności finansowe przedsiębiorstwa w pierwszej kolejności ograniczają nakłady na innowacje. (więcej…)


Informacja jako czynnik podnoszenia jakości usług turystycznych

Tomasz Nowosielski

Istotnym czynnikiem podnoszenia jakości usług turystycznych jest informacja. Za pomocą informacji uzyskuje się wiedzę o potrzebach konsumentów usług turystycznych. Informacja jest także elementem składowym usług turystycznych i przyczynia się do wzrostu ich jakości. Obniżenie jakości usług turystycznych związane może być z pojawieniem się luki informacyjnej pomiędzy oczekiwaniami konsumentów a odczytaniem tych postulatów przez przedsiębiorstwo turystyczne. Rola informacji jest szczególnie istotna w bezpośrednim kontakcie usługodawcy z usługobiorcą. Umożliwia to przekazywanie oczekiwań konsumenta i możliwości producenta usług. Istotna rolę w podnoszeniu jakości usług turystycznych pełni informacja rynkowa, promująca konkretne produkty turystyczne. (więcej…)


Strategia produktu w działalności zakupowej przedsiębiorstw

Janusz Dąbrowski

Ogólna strategia zakupowa jako strategia funkcjonalna obejmuje różne rodzaje strategii stosowanych w działalności zakupowej przedsiębiorstwa. Podstawowym i najważniejszym elementem strategii zakupowej jest strategia produktu zaopatrzeniowego.

W artykule została zaproponowana systematyzacja elementów składających się na strategię produktu. Wyodrębniono i omówiono dwie główne substrategie: strategię w stosunku do dostawców oraz strategię rozwoju produktu. Formułowanie strategii w stosunku do dostawców wymaga określenia strategii sourcingowej (bazy dostaw i charakteru relacji z dostawcami), strategii kontraktowej, strategii rozwoju dostawców oraz strategii integracji dostawców.

Przedstawiono proces formułowania strategii produktu zaopatrzeniowego (określenie wymagań biznesowych, ustalenie strategicznej ważności produktu, analiza otoczenia, formułowanie celów strategicznych i strategii) oraz cztery podstawowe strategie produktu (partnerstwo, konkurencja ofert, zapewnienie dostaw, kontraktowanie systemowe) z uwzględnieniem zaproponowanej systematyzacji. (więcej…)


Znaczenie wartości niematerialnych i prawnych w budowaniu przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw

Janusz Żurek

Podstawą działalności każdego przedsiębiorstwa są zasoby czynników produkcji, jakimi podmiot w danym momencie dysponuje. Wśród nich szczególna rolę odgrywają wartości niematerialne i prawne (intangible assets). We współczesnym świecie trudno sobie wyobrazić efektywne funkcjonowanie przedsiębiorstwa na rynku. Konkurencja staje się coraz ostrzejsza i aby jej sprostać przedsiębiorstwo musi inwestować w wartości niematerialne. Rozwój tych wartości jest w dużym stopniu wymuszony przez otoczenie. Wartości niematerialne umożliwiają i ułatwiają proces wdrażania osiągnięć w obszarach techniki, organizacji i finansów. Potrzeba rozwoju tych wartości musi być wyraźnie zaznaczona w strategii przedsiębiorstwa. Majątek niematerialny, a przede wszystkim reputacja, wiarygodność, kultura organizacyjna, wiedza, prawa majątkowe mają ogromny wpływ na końcowy sukces przedsiębiorstwa. Dzięki nim przedsiębiorstwo jest postrzegane przez potencjalnych klientów, jako wzorzec solidności i wiarygodności. Podstawowymi filarami wartości niematerialnych przedsiębiorstwa jest jego kultura, zasoby ludzkie-jako szczególnie ważne i wiedza. Sa one ściśle ze sobą sprzężone i wzajemnie na siebie oddziaływujące. Wiedza zależy od kultury przedsiębiorstwa, zaś kultura od poziomu wiedzy. Budowanie strategii przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa musi na tych relacjach i zależnościach się opierać i tak nimi zarządzać, by osiągnąć zamierzony cel w określonym czasie. Wartości niematerialne są motorem postępu i bez nich, w długim horyzoncie czasu, przedsiębiorstwo nie ma racji bytu. (więcej…)