Strona główna >Archiwum Publikacji Numer 6/2009

PRZEDMOWA

Oddajemy do Państwa rąk kolejny, szósty numer Studiów i Materiałów Instytutu Transportu i Handlu Morskiego Uniwersytetu Gdańskiego. Zawarte w nim artykuły, w przeważającej części stanowią rezultat badań prowadzonych przez pracowników trzech zakładów wchodzących w skład Instytutu, tj. Zakładu Gospodarki Elektronicznej, Zakładu Gospodarki Globalnej i Zakładu Handlu Morskiego, ale jest również kilka interesujących opracowań autorów z innych współpracujących z nami ośrodków, a mianowicie z Instytutu Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Gdańskiego, Politechniki Gdańskiej, Akademii Morskiej w Gdyni, Politechniki Warszawskiej oraz BRE Banku SA., ale w tegorocznym wydaniu publikujemy również ciekawe przemyślenia autorów.

Podobnie jak w poprzednich latach, tegoroczna publikacja podzielona została na dwie części: Studia (11 artykułów) i Materiały (5 artykułów). (więcej…)


Jakie państwa zyskują na globalizacji?

Ewa Polak

Globalizacja to wzrost zasięgu, zakresu, wielości, różnorodności, intensywności i szybkości wzajemnych oddziaływań wpływów i zależności między państwami i społecznościami w skali globalnej. Kojarzona jest z globalną wolnością, usuwaniem barier i ograniczeń, liberalizacją przepływów, deterytorializacją lokalnych zjawisk i procesów i dyfuzją obcych wpływów. Ma ona charakter asymetryczny. Globalizacja jest najkorzystniejsza dla krajów wysoko rozwiniętych oraz dla państw, które mają stabilny system gospodarczo-polityczny lub co najmniej jedną z globalnych przewag konkurencyjnych (np. tanią siłę roboczą, duży rynek zbytu, rzadkie surowce lub umiejętności). Ważne jest, aby kraje potrafiły korzystać selektywnie z globalnej oferty. Na rozwój małe szanse mają zarówno gospodarki całkowicie zamknięte na globalne wpływy, jak i te, które bezkrytycznie ulegają globalnym naciskom. (więcej…)


Zarządzanie przedsiębiorstwem w warunkach kryzysu

Janusz Żurek

Zjawisko kryzysu jest od dawna znane w historii gospodarczej świata. Różna jest skala tych kryzysów i ich zakres. Różne są bowiem uwarunkowania polityczne i społeczno-gospodarcze, które to zjawisko kryzysu wywołują. Obecny kryzys jest niezwykle skomplikowany, ma bowiem charakter globalny. Wyłonił się z finansowego chaosu, ze swobodnego, niekontrolowanego stosunku do pieniądza. Jest to kryzys światowego systemu finansowego, który bardzo boleśnie odczuła gospodarka realna a w jej ramach funkcjonujące przedsiębiorstwa. Kryzys przedsiębiorstwa zależy przede wszystkim od zmian jakie zachodzą w jego międzynarodowym i krajowym otoczeniu, ale również może być wynikiem słabości strukturalnej samego przedsiębiorstwa. O kryzysie przedsiębiorstwa decyduje w ogromnym stopniu złe zarządzanie, a przede wszystkim nieefektywne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa. W obliczu kryzysu należy już wcześniej zwracać uwagę na płynność finansową przedsiębiorstwa, która określa jego zdolność do wywiązywania się z bieżących zobowiązań i jednocześnie w jakimś stopniu rzutuje na zdolność kredytową przedsiębiorstwa. Zdolność kredytowa jest bowiem podstawą kredytowania przedsiębiorstwa. Nie bez znaczenia jest również struktura organizacyjna, która utrudnia proces podejmowania decyzji i wewnętrzną komunikację w przedsiębiorstwie. Szczególną rolę w przedsiębiorstwie odgrywa jego strategia rozwoju. Zmiany w otoczeniu przedsiębiorstwa wymuszają zmiany w strategii. Weryfikacja przyjętych założeń strategii sprzyjać będzie eliminowaniu zagrożeń, które mogą w przedsiębiorstwie kryzys wywołać. Zapobieganie zjawiskom kryzysowym zależy również w dużym stopniu od zarządzających przedsiębiorstwem, ich aktywności, twórczych zachowań, relacji z pracownikami, stopnia zaangażowania pracowników, wewnętrznej atmosfery, innymi słowy od kultury przedsiębiorstwa. (więcej…)


Zarządzanie przedsiębiorstwem w skomplikowanych czasach

Jacek Grodzicki

Na obecnym etapie rozwoju gospodarczego coraz częściej mamy do czynienia z niezmiernie szybkimi zmianami otoczenia gospodarczego i braku dostatecznych działań dostosowawczych ze strony przedsiębiorstw. Nawet te najlepsze nie są w stanie uniknąć porażek. Artykuł jest próbą krótkiego przedstawienia ryzyka z jakim borykają się firmy i ich managerowie. Jak pokazują badania prowadzone w tym zakresie od postaw i zakresu akceptowalności innowacji kadry zarządczej zależy pozycja firmy na rynku i możliwości jej rozwoju. (więcej…)


Rozwój małych i średnich przedsiębiorstw w warunkach globalizacji

Aneta Oniszczuk – Jastrząbek, Tomasz Gutowski

Siła oddziaływania współczesnej gospodarki na funkcjonowanie gospodarek narodowych oraz funkcjonujących w ich ramach przedsiębiorstw jest znaczna. Fakt ten we współczesnym świecie nie podlega już dyskusji. Siła oddziaływania gospodarki w bezpośredni sposób przekłada się na konieczność wprowadzania zmian w zachowaniach podmiotów gospodarczych. Prawdą jest, że nowe warunki gospodarowania stwarzają dla przedsiębiorstw nowe wyzwania i otwierają przed nimi nowe szanse. Wskazanym byłoby jednak dokładne przeprowadzenie identyfikacji czynników, które w pierwszej kolejności wymagają przeprowadzenia niezbędnych zmian, następnie wprowadzenie tych zmian w życie, by w przyszłości móc te czynniki wykorzystać dla własnego rozwoju. Działania mogą być przeprowadzane w każdej ze sfer działalności podmiotu gospodarczego. Ważnym jest jednak, aby były przeprowadzone w sposób przemyślany i kompleksowy. Autorzy artykułu – na podstawie przeprowadzonych badań – wskazują na te sfery działalności przedsiębiorstwa w których przeprowadzenie zmian wydaje się konieczne. (więcej…)


Przedsiębiorczość a rozwój współczesnych przedsiębiorstw

Aneta Oniszczuk – Jastrząbek

Zmiana systemu gospodarczego w Polsce postawiła przedsiębiorstwa w obliczu szeregu nieoczekiwanych szans, które przyczyniły się do rozwoju przedsiębiorczości. Ciągle zmieniający się rynek stawia przed przedsiębiorstwami nowe wymagania w zakresie kreowania i dostarczania satysfakcji klientom.

Wśród czynników sprzyjających wzrostowi przedsiębiorczości w przedsiębiorstwach, szczególną rolę powinno odgrywać państwo, wyznaczając kierunki długotrwałej polityki rozwoju. Należy zatem pamiętać, że przedsiębiorczość to szereg działań ukierunkowanych na stabilny i długotrwały rozwój.

Otoczenie instytucjonalne, w jakim działają przedsiębiorstwa w dużej mierze warunkuje ich możliwości rozwojowe. Trudne i skomplikowane przepisy prawne, wysokie podatki i opłaty zniechęcają ludzi do zakładania i prowadzenia działalności, obniżają efektywność funkcjonujących przedsiębiorstw i w efekcie przyczyniają się do osłabienia pozycji konkurencyjnej gospodarki. Z kolei jasne i proste reguły funkcjonowania rynku przekładają się na rozwój przedsiębiorczości. (więcej…)


Zmiany unijnych reguł konkurencji w transporcie morskim

Jerzy Kujawa

Zasady konkurencji sformułowane w Traktacie Rzymskim nie od razu miały zastosowanie w transporcie morskim. Aż do roku 1986 transport morski korzystał z pełnego i bezwarunkowego zwolnienia od przestrzegania przepisów antymonopolowych Traktatu. Zmiany wprowadzone przez Pakiet Żeglugowy z 1986 roku, a dokładnie przez Rozporządzenie Rady Nr 4056/86 z 31.XII 1986 r. nie były zbyt daleko idące. Utrzymano bowiem nadal pełny immunitet dla międzynarodowej żeglugi trampowej (nieregularnej) oraz całej żeglugi kabotażowej a nadzorem antymonopolowym Komisji Europejskiej objęto tylko żeglugę liniową. Nie zakazano jednak działalności porozumień armatorów liniowych, o ewidentnie monopolistycznym charakterze, tzw. konferencji frachtowych, których immunitet od zakazów antymonopolowych został potwierdzony, tyle że na ściśle określonych warunkach. KE uważała przepisy RR 4056/86 za zbyt liberalne, Jej celem było zaostrzenie reguł konkurencji w transporcie morskim, a w szczególności ograniczenie a nawet odebranie konferencjom immunitetu antymonopolowego. Wykorzystując, w tym samym kierunku idące, wnioski raportu OECD na temat polityki konkurencji w żegludze liniowej oraz argumenty niechętnym konferencjom załadowców, Komisja Europejska ostatecznie doprowadziła do uchwalenia Rozporządzenia Rady Nr 1419/2006. W efekcie na szlakach prowadzących z/do Europy konferencje zostały zdelegalizowane i – co więcej – nadzorem antymonopolowym objęta została międzynarodowa żegluga trampowa (nieregularna) i cała żegluga kabotażowa. Pełne tego skutki ocenić będzie można dopiero za kilka lat. (więcej…)


Badania rynkowe, badania marketingowe, a może badania rynku

Hanna Klimek

Rozwój i sukcesy rynkowe przedsiębiorstw są uwarunkowane pozyskiwaniem i właściwym wykorzystywaniem informacji o rynku. Informacje te są pozyskiwane w procesie badawczym. Głównym celem badań jest dostarczenie informacji decydentom (w przedsiębiorstwach i innych podmiotach), a zatem konieczność badań i ich zakres wynikają z potrzeb informacyjnych decydentów. Istotą badań jest pomoc w podejmowaniu decyzji. Pozyskiwane informacje służą do identyfikacji i określania możliwości (także przeszkód) działalności rynkowej, obserwacji, kontroli i oceny tych działań, a także do zwiększenia skuteczności konkretnych działań rynkowych. Szczególnego znaczenia nabierają badania współcześnie, ponieważ rynki charakteryzują się wysokim tempem zmian każdej „warstwy” otoczenia każdego przedsiębiorstwa. Takie częste zmiany rynków, na których działa przedsiębiorstwo, powodują potrzebę prowadzenia ciągłych badań w celu zdobycia informacji o funkcjonujących już i nowych rynkach i oddziaływania na nie.

W praktyce wykorzystywane są różne rodzaje badań. Umiejętność ich rozróżniania ma znaczenie praktyczne, gdyż ułatwia ich zaprojektowanie oraz określenie ich zakresu. W literaturze przedmiotu szeroko opisano klasyfikację badań według różnych kryteriów. Najważniejsze z nich to: horyzont czasowy, stopień szczegółowości badań, potrzeby informacyjne, wielkość badanej populacji, podmiot badający, przedmiot badania, cel badania, jednostka miary, rodzaj wykorzystywanych źródeł. (więcej…)


Analiza wartości produktów zaopatrzeniowych

Janusz Dąbrowski

Analiza wartości jest pierwszą metodą badań zakupowych, która uzyskała światowy rozgłos i uznanie. Początkowo była wykorzystywana jako narzędzie zakupowe, później znalazła szerokie zastosowanie w przedsiębiorstwach do podwyższania wartości projektowanych lub produkowanych wyrobów. Okresowy spadek zainteresowania tą metodą można było obserwować w połowie lat 90-tych, natomiast obecnie ponownie rośnie liczba przedsiębiorstw stosujących analizę wartości.

Znacząca rola specjalistów zakupowych w analizie wartości wynika z coraz wyższego udziału kosztów materiałów i usług w cenie produktów końcowych oraz ich bezpośredniego kontaktu z rynkiem i dostawcami. Niezależnie od tego czy w przedsiębiorstwie jest prowadzona analiza wartości produktów finalnych lub nie, bardzo często, działy zakupów samodzielnie prowadzą własne projekty zwiększające wartość surowców, półproduktów, materiałów, wyrobów gotowych, dóbr inwestycyjnych i usług wchodzących w skład produktów końcowych przedsiębiorstwa.

Celem artykułu jest omówienie istoty, organizacji oraz procesu analizy wartości produktów zaopatrzeniowych. Na podstawie osobistych doświadczeń autora przedstawiono praktyczne uwagi (więcej…)


Rozwój handlu elektronicznego w Polsce

Olga Dębicka

Osiemnaście lat temu, 20 grudnia 1991 roku, Polska uzyskała pełny dostęp do Internetu. Od tego czasu powoli, lecz systematycznie obserwujemy wzrost jego znaczenia zarówno dla obywateli, jak i w różnych obszarach działalności polskich przedsiębiorstw. Jednym z nich jest wykorzystanie tego medium jako kanału dystrybucji produktów i usług. Artykuł przedstawia rozwój handlu elektronicznego w Polsce w tym okresie na tle rynku europejskiego, prezentując obroty generowane przez polski rynek e-commerce za pośrednictwem sklepów i aukcji internetowych. Określono w nim również fazę rozwoju polskiego rynku e-commerce w cyklu rozwoju dojrzałych europejskich rynków e-commerce. (więcej…)